Geschiedenis


De geschiedenis van de Ninoofsepoort in enkele kaarten en beelden…

Een completer historisch overzicht met talrijke illustraties is beschikbaar op de website bruxel.org.

Porte de Ninove 1649

De Ninoofespoort in 1649 (plan van Johannes Blaeu) – www.cartesius.be

In 1649 is het enkel de Zenne, of beter één van zijn zij-armen, de Ransfortzenne, die de stadsmuren doorbreekt op de plaats van de Ninoofsepoort. Geen weg nog pad. De meest nabijgelegen stadspoorten zijn de Anderlechtsepoort in het zuiden en de Vlaamsepoort in het noorden.

De Zenne gaat de stad binnen aan de Kleine Spui, zoals geschilderd op dit beeld van Brussel van ongeveer vijftien jaren later.

Extrait vue de Bruxelles par Bonnecroy

Deel van het “Gezicht op Brussel” door Bonnecroy, 1664-65

 

Porte de Ninove 1754

De Ninoofespoort in 1754 (plan van J. Basire) – www.cartesius.be

Ongeveer 100 jaar later is nauwelijk iets veranderd. De context blijft voornamelijk deze van de landbouw. De n°33 van de kaart duidt op het domein van het Kartuizersklooster waarlangs de Ransfortzenne loopt.

 

Porte de Ninove 1805

De Ninoofsepoort in 1805 (plan routier de Bruxelles) – www.cartesius.be

De urbanisatie begint zich te ontwikkelen binnenin de stadsmuren. Het domein van het oud Kartuizersklooster wordt verkaveld en verdeeld door twee nieuwe straten: de Fabriek- en de Zennestraat.

 

Porte de Ninove 1823

De Ninoofsepoort in 1823 (plan topographique de la Ville de Bruxelles door Maillard) – www.cartesius.be

De afbraak van de stadsmuren is bezig en het tracé van de Ninoofsesteenweg is net getrokken. De Ninoofsepoort wordt een echte stadspoort. Er zijn al twee tolhuisjes, maar nog niet de huidige gebouwen. Op de kaart kan men ook de Ransfortboerderij zien, die in die tijd heel belangrijk was en die zich min of meer op de plaats van de huidige sluis bevond. Zij zal weldra afgebroken worden.

 

Porte de Ninove 1842

De Ninoofsepoort in 1842 (geometrisch plan van de Stad Brussel door W.B. Craan) – www.cartesius.be

De evolutie versnelt. Het kanaal Brussel-Charleroi is gegraven, met daarbij de verdwijning van de Rasfort-boerderij. Het kanaal loopt langs de tolhuisjes, alvorens een rechte bocht naar het westen te maken. Men moet het via een kleine brug oversteken. Het ninoofseplein heeft zijn huidige vorm aangenomen. Het Slachthuis van de Stad Brussel is gebouwd op een terrein dat door afbraak van de wallen is vrijgekomen. Het water is sterk aanwezig, met nog steeds de kleine Zenne en de Ransfortzenne, waarbij zich nu ook het kanaal toevoegt.

 

Porte de Ninove 1884

De Ninoofsepoort in 1884 (plan Van Mierlo) – www.cartesius.be

In 1884 wordt de Ransfortzenne rechtgetrokken. Ze stopt voortaan aan de kleine Zenne en haar bedding wordt toegedekt binnen de vijfhoek. De urbanisatie van Molenbeek heeft zich volledig rond de Ninoofsepoort sterk ontwikkeld.

 

Porte de Ninove vers 1900 - Jules Merckaert

De Ninoofsepoort geschilderd door Jules Meckaert, rond 1900.

 

Ecluse porte de Ninove 1908

De (oude) sluis rond 1908

 

Collection Belfius Banque-Académie royale de Belgique © ARB-SPRB - Verzameling Belfius Bank-Académie royale de Belgique © ARB-SPRB - Contact: SPRB - Centre de Documentation BDU / GODB-BSO Documentatiecentrum

Collection Belfius Banque-Académie royale de Belgique © ARB-SPRB – Verzameling Belfius Bank-Académie royale de Belgique © ARB-SPRB – Contact: SPRB – Centre de Documentation BDU / GODB-BSO Documentatiecentrum

Zicht naar Molenbeek met de oude sluis en het bruggetje

 

Collection Belfius Banque-Académie royale de Belgique © ARB-SPRB - Verzameling Belfius Bank-Académie royale de Belgique © ARB-SPRB - Contact: SPRB - Centre de Documentation BDU / GODB-BSO Documentatiecentrum

Verzameling Belfius Bank-Académie royale de Belgique © ARB-SPRB – Contact: SPRB – Centre de Documentation BDU / GODB-BSO Documentatiecentrum

Zicht op de oude sluis, het bassin en de muur van het Slachthuis (rechts op de foto).

 

Jaren 1930:

© KIK-IRPA, Brussel-Bruxelles

© KIK-IRPA, Brussel-Bruxelles

De tolhuisjes rond 1930, met op de achtergrond wat men vandaag de “Besixdriehoek” noemt.

 

© KIK-IRPA, Brussel-Bruxelles

© KIK-IRPA, Brussel-Bruxelles

Het bassin en de tolhuisjes rond 1930

 

Porte de Ninove 1930-35

De Ninoofsepoort in 1930-35 – Bron: Bruciel

Rond 1930 beslist men het kanaal recht te trekken, want het bassin en de sluis zijn niet meer aangepast aan de grootte van de boten. Op deze luchtfoto ziet men nog de oude infrastructuur (bassin, sluis) en de infrastructuurwerken voor het nieuwe stuk van het kanaal en de nieuwe sluis. De kleine Zenne is nog zichtbaar, alsook een stuk van de Ransfortzenne onderaan de foto.

 

Collection Belfius Banque-Académie royale de Belgique © ARB-SPRB - Verzameling Belfius Bank-Académie royale de Belgique © ARB-SPRB - Contact: SPRB - Centre de Documentation BDU / GODB-BSO Documentatiecentrum

Verzameling Belfius Bank-Académie royale de Belgique © ARB-SPRB – Contact: SPRB – GODB-BSO Documentatiecentrum

Werf van de nieuwe sluis (rond 1930).

 

Jaren 1950:

1953

Luchtfoto 1953 – Bron: Bruciel

In 1953 zijn de werken beëindigd, maar het gat in het stedelijk weefsel door de recht-trekking van het kanaal zal nooit hersteld worden. De achtergelaten constructies raken stilletjesaan in verval. Bouwmateriaalzaken installeren zich op de driehoek aan het kanaal ten noorden van de Ninoofsesteenweg.

De kleine Zenne en de Ransfortzenne zijn droog gelegd. De braakliggende terreinen die voortspruiten uit de rechttrekking worden voor allerlei doeleinden gebruikt: camping, karting, zelfs een terrein voor het landen van helicopters die post vervoeren…

De tram volgt de Ninoofsesteenweg en volgt zijn weg naar het centrum over de Fabriekstraat heen. Op de kleine ring passeert de tram ten oosten van de tolhuisjes.

Helikopter aan de Ninoofsepoort in 1953:

Hélicoptère à la Porte de Ninove - 1953

Met dank aan Roger Côme en Pierre Heymbosch (Bruxelles anecdotique)

Het Vander Putten speelplein in 1950-51:

Plaine Vander Putten 1950-51

Foto van Guillaume Kekenbosch (Bruxelles Anecdotique)

 

2004:

2004

Luchtfoto 2004 – Bron: Bruciel

In 50 jaar tijd is de plek veranderd, maar niet op spectaculaire wijze. Arts et Metiers heeft een uitbreiding gekregen, een grote hangar werd gebouwd op de plek van het vroegere bassin en de oude sluis, een car-wash dicht bij de kluis. De bouwconstructies op het driehoekig terrein dat aan Besix toebehoort, heeft integendeel plaatsgemaakt voor… een gat.

Talrijke standplaatsen van tweedehandswagens, waarvan sommigen in open lucht, hebben zich geïnstalleerd in de bouwblokken langs de Heyvaertwijk.

De tram is van kant gewijzigd op de kleine ring, en rijdt boven de Zenne-tunnel die onder het westelijke deel van de kleine ring loopt. Hij rijdt niet meer over de Fabriekstraat.

Ten noorden van de brug, daar waar woningen vernield werden tijdens de oorlog door de ontploffing van de brug, werden een speelplein en mini-voetbalterreinen aangelegd, op initiatief van vzw La Rue: het is het actuele ‘Espace Pierron’.